ده روز در دیوانه خانه

ده روز در دیوانه خانه" یک اثر پیشگامانه روزنامه‌نگاری تحقیقی است که توسط نلی بلای، گزارشگر تحقیقی آمریکایی، نوشته شده است. این کتاب، که نخستین بار در سال 1887 منتشر شد، به روایت تحقیقات مخفیانه بلای در مورد شرایط زندگی و بدرفتاری‌های موجود در یک موسسه روانی در جزیره بلکول نیویورک، برای زنان مبتلا به مشکلات روانی می‌پردازد. بلای در این اثر جسورانه، خود را به عنوان یک زن مبتلا به جنون معرفی می‌کند تا شرایط واقعی این پناهگاه را فاش کند. این اثر، به عنوان یکی از اولین نمونه‌های روزنامه‌نگاری تحقیقی، با استفاده از رویکرد اول شخص و مستند، توانست افشای ناعدالتی‌ها را به رخ جامعه کشیده و اصلاحاتی را در سیستم مراقبت از سلامت روان به دنبال آورد.
برای افشای وضعیت نگران‌کننده پناهگاه، نلی بلای خود را به عنوان فردی مبتلا به جنون معرفی کرده و وارد این موسسه می‌شود. او به محض ورود با رفتارهای وحشیانه و غیرانسانی کارکنان و شرایط زندگی بسیار ضعیف روبه‌رو می‌شود. بلای در گزارش خود شرایط سخت و غیرقابل تحمل زندگی در موسسه، بدرفتاری‌ها با بیماران، و فقدان مراقبت‌های پزشکی را به تفصیل شرح می‌دهد. او همچنین به این نکته مهم اشاره می‌کند که بسیاری از بیمارانی که به اشتباه یا به دلیل سوء تفاهم اجتماعی به این موسسات فرستاده شده‌اند، هیچگونه اختلال روانی واقعی نداشتند. در طول ده روز اقامت خود در پناهگاه، بلای به مشاهده وضعیت سایر بیماران پرداخته و با آنها ارتباط برقرار می‌کند. او متوجه می‌شود که بسیاری از این زنان تنها قربانی فقر و سوء تفاهم‌های اجتماعی هستند. گزارش بلای نه تنها نقض حقوق بشر را در این موسسات افشا می‌کند بلکه از بی‌توجهی و سهل‌انگاری جدی در سیستم مراقبت از سلامت روان پرده برمی‌دارد. پس از آزادی او از موسسه، گزارشش تبدیل به یک بحث عمومی و ملی شد که اصلاحات گسترده‌ای در سیستم مراقبت از بیماران روانی به دنبال داشت.
"ده روز در دیوانه خانه" نه تنها یک گزارش تحقیقی از وضعیت نگران‌کننده موسسات روانی در آمریکا در اواخر قرن نوزدهم است، بلکه یک فراخوانی برای عدالت اجتماعی و اصلاحات در سیستم‌های مراقبت از سلامت روان به شمار می‌آید. با استفاده از شیوه‌ای جسورانه و تحقیقاتی، نلی بلای با افشای بی‌عدالتی‌های موجود در این موسسات، توجه جامعه و دولت‌ها را به وضعیت بیماران روانی جلب کرده و نقش مهمی در آغاز تغییرات لازم در این سیستم ایفا کرده است. این اثر نه تنها یک یادآوری از شجاعت فردی در مقابله با ظلم است، بلکه گواهی بر اهمیت روزنامه‌نگاری تحقیقی و حقوق بشر در دنیای مدرن به شمار می‌رود.